Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 29 januari 2018

“In Amsterdam West bouwen we geen muren, maar bruggen”

Speech van Stadsdeelvoorzitter Melanie van der Horst, uitgesproken op 12 januari 2018 ter gelegenheid van de Nieuwjaarsborrel van D66 Amsterdam West en Nieuw West.

Ik heb zitten dubben wat ik zou zeggen. Ik heb natuurlijk zin om een mooi campagnepraatje te houden om alle successen van D66 te vieren, zeker nu uit peilingen blijkt wat we stiekem al dachten: het wordt een waanzinnig spannende strijd over wie de grootste van de stad wordt. We staan samen met Groenlinks aan kop, met ieder 9 zetels.

Maar ik heb vandaag geen behoefte om me af te zetten tegen Groenlinks en de verschillen te benadrukken – dat laat ik aan onze partijleiders over – en ik heb er alle vertrouwen in dat hen dat gaat lukken. Ik heb op dit moment andere zorgen.

Voor mijn eerste interview op At5, afgelopen juli, als nieuwe stadsdeelvoorzitter koos ik het Mercatorplein als mijn favoriete plek in West. Omdat ik zelf zo geniet van het plein en omdat ik heel veel verschillende mensen met uiteenlopende achtergronden ook van het plein zie genieten. Een plek waar de Sjoel West, Moskee Nour en de Jeruzalemkerk bij elkaar op loopafstand staan. En mijn wens was dat iedereen, ongeacht leeftijd, inkomen, geslacht of achtergrond zich veilig voelt in West. Zich thuisvoelt.

Dat het Mercatorplein een heus diversiteitsplein zou zijn, is echter slechts ten dele waar. Ja, er lopen veel verschillende mensen rond, maar niet iedereen komt er graag. Er zijn Joodse Amsterdammers die, zodra zij dit plein bezoeken, hun keppeltje afdekken met een basebalpet. Uit angst om uitgescholden te worden, lastiggevallen te worden, of erger.

Je moet je even voorstellen wat dit betekent. Dat je in je eigen stad niet zonder angst over straat kunt. Helaas zijn recente incidenten in Zuid waarbij de ramen werden ingegooid van een koosjer restaurant niet uniek voor dat stadsdeel en dat moment.

Afgelopen weken is in West maar weer gebleken dat ook homo’s in deze stad niet altijd veilig zijn, en hen de tanden uit hun mond worden geslagen zonder andere reden dan hun geaardheid.

Maar ook voelen veel jongeren met een islamitische achtergrond zich buitengesloten, omdat ze geen baan of stage kunnen vinden, omdat ze op hun achternaam worden afgewezen, of bij het uitgaan worden geweigerd door clubs vanwege hun uiterlijk.  Zij krijgen van Wilders en tegenwoordig ook van Forum voor Democratie continu te horen dat ze niet deugen, er niet bij horen.

Uitspraken van landelijke politici hebben invloed op deze jongeren. Het zorgt voor een gevoel van uitsluiting, voor verdeeldheid, en dat maakt het samenleven er niet makkelijker op.

Maar de Amsterdamse politiek was tot dusver op dit punt altijd eensgezind en een baken van vrijzinnigheid. Wij wijzen geweld en discriminatie van welke groep dan ook allemaal even stellig af. Over de woningmarkt, de openbare ruimte, verkeer en vervoer vliegen we elkaar soms graag in de haren, maar op dit punt hebben we elkaar altijd gevonden.

De komende verkiezingen zullen echter anders worden, doordat ook landelijke partijen als Forum voor Democratie, DENK, Bij1 en zelfs de SGP nu voor het eerst gaan meedoen in onze stad. Geen middenpartijen, maar partijen die links en rechts, progressief en conservatief tegen de flanken aanschuren. De verschillen zijn groter, de debatten heftiger, de strijd zal in hardere taal gevoerd worden. Het gevaar is dat dit niet alleen tot een hevige campagne leidt, maar dat ook groepen tegen elkaar worden opgezet en dat dit tot ver na de campagne blijft doorwerken.

Identiteitspolitiek lijkt steeds meer zijn intrede te doen in Nederland. In Verenigde Staten is de identiteitspolitiek al aardig op drift, met – daar zullen we hem hebben – Trump als resultaat. Een goed voorbeeld van de verdeeldheid die Trump zaait is natuurlijk zijn plan voor het bouwen van een muur op de grens met Mexico. Maar ook zijn beslissing om Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israel. Het effect van zo’n beslissing werkt door tot aan de andere kant van de oceaan, tot hier in Amsterdam West.

We hebben een moskeeënnetwerk opgebouwd in ons stadsdeel. Eens in de zoveel tijd komen de voorzitters van de 9 moskeebesturen van West en ik bij elkaar, eten met elkaar en bespreken gevoelige onderwerpen. Zo ook afgelopen december, net na die uitspraken van Trump. Nadat we het eerst over sexting en grooming hadden gehad – overigens heel actueel voor iedere ouder, ik heb er zelf ook gênant veel van geleerd, alleen zijn jongens en meiden uit de islamitische gemeenschap er extra kwetsbaar voor vanwege de schaamtecultuur – bespraken we Trumps uitspraken. Dan komt de wereldpolitiek ineens heel dichtbij. Ik zag de woede en frustratie op de gezichten. Emotie en onbegrip, maar ook kracht en wijsheid in de betogen: we leven in Nederland. We zijn heel erg blij dat we in Nederland wonen, in een democratische rechtsstaat en we roepen al onze jongeren op om rustig te blijven en niet mee te gaan in het sentiment. Maar we zijn wel bezorgd. Gaat Europa Trump achterna?

Ik kon ze in elk geval geruststellen dat Europa en Amerika niet hetzelfde zijn en dat we in Amsterdam West nog nooit de neiging hebben gehad Trump achterna te lopen.

Dat moskeeënnetwerk maakt onderdeel uit van het actieprogramma Stay West, waar ik als stadsdeelvoorzitter verantwoordelijk voor ben. Dit is een programma dat zich richt op antiradicalisering en op het verbinden van verschillende groepen in West.

Vanuit Stay West faciliteren wij onder andere gesprekken, bijvoorbeeld tussen Islamitische en Joodse jongeren. Hun opvattingen over elkaar zijn vaak van geheel andere aard dan die van een bewoner die geen café of studentenhuis om de hoek wil en boos is op het stadsdeel. Maar ook hier geloof ik in de dialoog opzoeken als een natuurlijke vorm om elkaar beter te leren kennen, beter te leren begrijpen. Om je thuis te voelen bij iemand die je eerder zag als tegenstander of misschien wel als vijand.

Even geleden hebben drie klassen van het Joodse Maimonides, het openbare Marcanti College met zijn vele islamitische leerlingen, en de gereformeerde Jacobus Fruytier scholengemeenschap elkaar ontmoet. Ze bevroegen elkaar met vooroordelen en hadden van tevoren een strijd verwacht over het Palestijns-Israëlische conflict. Elkaar in de ogen kijkend luisterde bleef de strijd echter uit en luisterde men juist met respect naar elkaar.

Wijlen burgemeester van der Laan zei het mooi:‘De kunst is niet om leed te vergelijken, maar om je juist in elkaars leed te verplaatsen. Alleen dan kunnen we nader tot elkaar komen.’ En ik voegde daar tijdens een bijeenkomst waar Islamitische en Joodse Amsterdammers met elkaar het gesprek aangingen aan toe: we zijn hier niet in het Midden Oosten. En ook niet in de VS. We zijn hier in Amsterdam West. En in Amsterdam West bouwen we geen muren, maar bruggen.

D66 is bij uitstek de partij die mensen niet in een hokje duwt, geen mensen tegen elkaar opzet, maar iedereen kansen wil geven om mee te doen. Het maakt niet uit waar je wieg stond, in welk land, in welke stad, in welke buurt, het maakt niet uit welke huidskleur je hebt of wat voor schoenen je draagt, welke vermogens en talenten je hebt. Iedereen moet een kans krijgen het beste uit zichzelf te halen. Iedereen moet gelijke kansen krijgen en iedereen moet zichzelf kunnen zijn.

In de peilingen staan we aan kop. We staan op ongeveer evenveel procent van de stemmen als we vier jaar geleden op dit moment in de campagne stonden. En nu is het onze taak om al die extra stemmen tot 14 zetels aan toe opnieuw te veroveren, net als toen. Ga de straat op, win de harten van al die Amsterdammers, zeker ook in de buurten van West en Nieuw-West. Laten we de komende tijd in de campagnes de verschillen uitvergroten, laten we de strijd aangaan om de grootste partij van de stad te blijven. Ik ben ervan overtuigd dat de stad daar beter van wordt. Maar laten we altijd binnen het redelijke blijven, altijd ook met het oog op dat we uiteindelijk met elkaar moeten samenleven en met elkaar verder moeten.

Overtuig je vrienden, ga de deuren langs. Want deze keer gaat het echt ergens over. Over nog meer dan alle belangrijke zaken waar we doorgaans voor strijden. Het gaat niet alleen over het verder verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs, niet alleen over het uitbouwen van de succesvolle en zo belangrijke turbo op verduurzaming,  of het eindelijk eens echt radicaal meer betaalbare woningen bouwen voor middeninkomens. Het gaat er deze keer ook om dat het redelijke, sociaal-liberale, progressieve midden met klinkende cijfers wint in de hoofdstad van ons land, onze mooie stad die nu wordt uitgedaagd door partijen die verdeeldheid zaaien. De stad waar samenwerken op zaken die de fundamenten onder onze democratische rechtstaat zijn, vóór strijd en politiek gewin ging.

Dat is nog steeds de stad die wij willen zijn, die wij kunnen zijn en die wij zullen zijn!

Proost! Op een mooi 2018.